Edukacja outdoorowa to sposób pracy, w którym nauka i rozwój przenoszą się na zewnątrz, na ścieżkę, na łąkę i pod drzewa. Zamiast siedzenia w ławce jest ruch, dotyk, obserwacja i doświadczenie, z którego wnioski wynikają same. W Bliżej Siebie pod Pruszkowem przygotowujemy tę formę zajęć, korzystając z tego, że gabinet przy ulicy Głównej 100 w Nowej Wsi sąsiaduje z terenami zielonymi. Lasoterapia i ekoterapia towarzyszą nam od początku, więc kierunek nie jest dla nas nowy. Poniżej opisujemy, na czym taka praca zwykle polega i czego można się po niej spodziewać. Szczegóły wciąż ustalamy, więc jeśli chcesz wiedzieć więcej, najprościej odezwać się do nas bezpośrednio.
Punktem wyjścia jest doświadczenie, a nie instrukcja. Uczestnik dotyka, sprawdza, przenosi, buduje i obserwuje, a wiedza pojawia się przy okazji, jako naturalna konsekwencja tego, co wydarzyło się przed chwilą. Zapamiętuje się ją zwykle lepiej, bo wiąże się z konkretnym miejscem, zapachem i wysiłkiem włożonym w zadanie. Taka nauka rzadko układa się w równe bloki tematyczne, częściej wychodzi od pytania, które ktoś zadał, patrząc na mrowisko albo na rozmytą przez deszcz ścieżkę. Dorosły jest wtedy bliżej roli przewodnika niż wykładowcy, podsuwa trop, a resztę zostawia grupie.
Druga rzecz, którą daje przebywanie na zewnątrz, to mniejsza liczba bodźców walczących o uwagę. Nierówny teren angażuje ciało, zmienna pogoda uczy elastyczności, a otwarta przestrzeń zdejmuje część napięcia, które w zamkniętej sali potrafi narastać. Dzieciom, które w klasie szybko się rozpraszają, na zewnątrz bywa łatwiej, bo ruch nie jest tam przeszkodą w skupieniu, tylko jego częścią. Nie znaczy to, że każdemu od razu jest lżej, bo część osób potrzebuje czasu, żeby oswoić się z brakiem ścian i sztywnego planu.
Trudno zapamiętać opis mostu, łatwo zapamiętać most zbudowany własnoręcznie z gałęzi, który rozpadł się za trzecim podejściem. Na tym polega przewaga pracy w terenie, bo błąd jest tu zwyczajnym elementem nauki, a nie oceną wpisaną do dziennika. Kiedy coś nie wychodzi, wniosek przychodzi natychmiast i nie trzeba go nikomu tłumaczyć. Wiedza zbudowana w ten sposób zostaje na dłużej, ponieważ łączy się z konkretnym obrazem i z własnym wysiłkiem.
Ruch w terenie to nie tylko wysiłek. Utrzymanie równowagi na korzeniach, przeskoczenie rowu czy wejście na pochyłość angażują zmysł równowagi i czucie głębokie, czyli te same obszary, o które dbamy podczas pracy w gabinecie. Ciało dostaje wtedy informację z wielu źródeł naraz, z podłoża, z wiatru, z ciężaru plecaka. Dla wielu dzieci jest to bogatsze doświadczenie niż ćwiczenie na macie, choć jedno nie zastępuje drugiego. Po takiej dawce ruchu spokojne usiedzenie w miejscu bywa po prostu łatwiejsze.
Do tego dochodzi oddech, wolniejszy i głębszy niż przy biurku. Sprzyja wyciszeniu, choć nikt nie musi o nim specjalnie pamiętać ani go ćwiczyć. Zmiana zwykle daje się zauważyć dopiero w drodze powrotnej, kiedy rozmowa toczy się ciszej niż na początku.
W tej formie pracy deszcz, błoto i chłód nie są awarią planu, tylko treścią doświadczenia. Potrzebne jest odpowiednie ubranie i spokojne podejście dorosłych, reszta zwykle układa się sama. Dzieci szybko przestają traktować mokre buty jako powód do rezygnacji, jeśli widzą, że nikt wokół nie robi z tego problemu. Bywa też, że właśnie pochmurny dzień daje najwięcej, bo las wygląda wtedy inaczej niż na zdjęciach i trzeba go zauważyć na nowo.
Lasoterapia i ekoterapia pojawiają się w opisie naszej pracy nieprzypadkowo. Bliżej Siebie od początku było pomyślane jako miejsce, w którym zdrowie psychiczne spotyka się z harmonią natury, a otoczenie wypełnione drewnem, roślinami i naturalnym światłem jest częścią tego samego pomysłu. W praktyce oznacza to, że kontakt z przyrodą nie jest u nas dodatkiem doklejonym do oferty, tylko czymś, co wraca w rozmowach i w sposobie prowadzenia spotkań. Czasem sprowadza się do jednego pytania o to, kiedy ostatnio ktoś był w lesie bez telefonu w kieszeni. Innym razem staje się formą pracy samą w sobie, spokojną i bez pośpiechu.
Obie te formy mają mniej wspólnego z lekcją, a więcej z zatrzymaniem. Nie zastępują psychoterapii ani leczenia, bywają natomiast ich spokojnym uzupełnieniem. Jeśli ktoś liczy na szybki efekt, prawdopodobnie się rozczaruje, bo tutaj zmiana rozkłada się na tygodnie i trudno ją zmierzyć. Zwykle najpierw pojawia się drobiazg, lepiej przespana noc albo mniejsza chęć sięgania po telefon wieczorem.
W pracy z lasem nie liczy się przebyty kilometr ani liczba kroków. Liczy się to, ile z drogi udało się naprawdę zauważyć i czy po powrocie oddech jest inny niż przed wyjściem. Uważności ćwiczy się tu bez instrukcji, po prostu przez zatrzymanie się przy drzewie na dłużej, niż wymaga tego zrobienie zdjęcia. Dla wielu osób to najtrudniejsza część, bo przyzwyczajenie do robienia czegoś konkretnego jest silniejsze, niż się wydaje.
Punktem odniesienia jest gabinet przy ulicy Głównej 100 w Nowej Wsi, adres pocztowy 05-806 Granica. Leży na tyle blisko terenów zielonych, że droga od progu do drzew nie wymaga przesiadek ani planowania wyprawy. Ma to znaczenie zwłaszcza dla rodzin, które godzą spotkanie z pracą i szkołą, bo krótszy dojazd to mniej napięcia jeszcze przed wyjściem z domu. Dla nas bliskość zieleni jest wygodna z prostszego powodu, ponieważ pozwala myśleć o pracy na zewnątrz jako o czymś zwyczajnym, a nie o wyjeździe.
Od stacji WKD Nowa Wieś dzieli nas siedem minut pieszo, a pod gabinetem znajduje się duży parking ze stacją ładowania samochodów elektrycznych. W pobliżu zatrzymuje się też autobus linii łączącej Pruszków z Walendowem. Dojście od stacji jest na tyle proste, że starsza młodzież pokonuje je samodzielnie. Rodzice, którzy przyjeżdżają autem, nie muszą krążyć w poszukiwaniu miejsca, co przy spotkaniach o stałej porze bywa istotniejsze, niż się wydaje.
Przyjeżdżają do nas mieszkańcy Komorowa, Nadarzyna, Brwinowa i Milanówka, zwykle w kilkanaście minut. Granica i Nowa Wieś leżą w tej części okolic Pruszkowa, do której z każdej z tych miejscowości jedzie się podobnie krótko. Jeśli nie masz pewności, którą drogą dojechać, napisz albo zadzwoń, podpowiemy najprostszy wariant.
Ta część oferty jest jeszcze w przygotowaniu, więc formę i warunki uczestnictwa ustalamy indywidualnie. Najprościej napisać na kontakt@badzblizejsiebie.com albo zadzwonić pod numer (+48) 881 700 722. Powiemy wtedy wprost, co już jest gotowe, a czego jeszcze nie ogłaszamy, żeby nikt nie planował niczego na podstawie samej zapowiedzi. Jeśli masz konkretne oczekiwania wobec pracy w terenie, warto powiedzieć o nich od razu, bo to realnie wpływa na kształt tej propozycji. Zdarza się też, że rozmowa kończy się propozycją innej formy wsparcia, jeżeli okazuje się w danym momencie sensowniejsza.
Edukacja outdoorowa dla dzieci to forma nauki i rozwoju, w której zajęcia odbywają się na zewnątrz, a wiedza i umiejętności powstają w oparciu o bezpośrednie doświadczenie, obserwację i ruch, a nie o wykład czy pracę przy biurku. Osoba prowadząca pełni w niej rolę przewodnika, który podsuwa temat lub zadanie, a wnioski dziecko wyciąga samodzielnie, korzystając z tego, co akurat oferuje teren, pogoda i pora roku. W Bliżej Siebie ta forma pracy łączy się z lasoterapią i ekoterapią, które od początku towarzyszą podejściu gabinetu do kontaktu z naturą.
Te trzy pojęcia często pojawiają się obok siebie i w praktyce bywają używane zamiennie, bo rzeczywiście się przenikają. Trudno prowadzić dobre zajęcia outdoorowe bez elementu wyciszenia, a trudno o lasoterapię bez odrobiny ciekawości i obserwacji. Warto jednak wiedzieć, na czym każde z nich kładzie największy nacisk, żeby świadomie wybrać formę wsparcia dla dziecka.
Tu punktem wyjścia jest zadanie lub temat, a zewnętrzna przestrzeń jest miejscem, w którym dziecko samodzielnie dochodzi do wniosków poprzez budowanie, obserwację i eksperymentowanie. Nacisk pada na rozwój i naukę, choć odbywa się to w znacznie bardziej swobodnej, doświadczalnej formie niż w klasie.
Lasoterapia kładzie nacisk nie na zadanie, a na spowolnienie i obecność, czyli spacer w wolnym tempie, zatrzymanie się przy drzewie, świadomy oddech. Chodzi bardziej o to, żeby coś zauważyć i poczuć, niż żeby czegoś się nauczyć w tradycyjnym sensie.
Ekoterapia to pojęcie parasolowe, obejmujące różne formy pracy terapeutycznej, w których kontakt z naturą jest świadomie wykorzystywany jako wsparcie zdrowia psychicznego, a lasoterapia bywa jedną z takich form. W Bliżej Siebie ekoterapia przejawia się też szerzej, w samym sposobie prowadzenia spotkań i w otoczeniu gabinetu.
Korzyści z regularnego przebywania i uczenia się na zewnątrz zwykle dotyczą kilku obszarów naraz, czyli ciała, uwagi oraz relacji z innymi. Poniżej krótki, uporządkowany przegląd, choć w praktyce te obszary nachodzą na siebie.
Nierówny teren, korzenie, pochyłości i zmienna nawierzchnia angażują równowagę i czucie głębokie w sposób, jakiego trudno o w pełni odtworzyć w sali. Więcej naturalnego ruchu w ciągu dnia sprzyja też sprawności ogólnej i lepszej regulacji napięcia mięśniowego, co dla wielu dzieci przekłada się później na łatwiejsze usiedzenie w miejscu.
Naturalne otoczenie dostarcza mniej sztucznych, ciągle zmieniających się bodźców niż ekran czy zatłoczona sala, dzięki czemu łatwiej o dłuższe, spokojniejsze skupienie na jednej rzeczy. Wiedza zdobyta w bezpośrednim doświadczeniu, czyli przez dotknięcie, sprawdzenie i popełnienie błędu, zwykle zapamiętywana jest trwalej niż informacja usłyszana czy przeczytana.
Wspólne zadania w terenie, takie jak budowanie, pokonywanie przeszkód czy szukanie rozwiązania na miejscu, naturalnie uczą współpracy i negocjowania, bez konieczności wprowadzania sztucznych ćwiczeń. Otwarta przestrzeń i mniejsza presja oceny sprzyjają też obniżeniu napięcia, co części dzieci ułatwia nawiązywanie kontaktu z rówieśnikami.
Zajęcia outdoorowe są pomyślane jako forma otwarta i nie wymagają szczególnych uzdolnień ani wcześniejszego przygotowania. Poniżej kilka wskazówek, dla kogo mogą być szczególnie trafnym wyborem.
Tego typu zajęcia w praktyce pedagogicznej prowadzi się zarówno z dziećmi w wieku przedszkolnym, jak i szkolnym, dostosowując formę zadań do możliwości grupy. W Bliżej Siebie dokładny zakres wiekowy tej części oferty ustalany jest indywidualnie, dlatego warto to potwierdzić bezpośrednio przed zapisem.
Więcej przestrzeni do ruchu i mniej rywalizujących o uwagę bodźców niż w zamkniętej sali sprawia, że zajęcia na zewnątrz bywają dobrze przyjmowane przez dzieci z ADHD i w spektrum autyzmu. To jednak forma wspierająca, a nie terapia zastępująca diagnozę czy leczenie, dlatego dobór i tempo warto ustalić indywidualnie, w razie potrzeby razem ze specjalistą prowadzącym diagnostykę.
Jeśli dziecko jest w trakcie terapii, diagnostyki lub ma szczególne potrzeby zdrowotne, dobrze jest o planowanych zajęciach outdoorowych powiedzieć zarówno prowadzącemu je specjaliście, jak i osobie umawiającej zajęcia w Bliżej Siebie, po to, żeby forma pracy była rzeczywiście dopasowana, a nie przypadkowa.
1. Kontakt: piszesz na kontakt@badzblizejsiebie.com albo dzwonisz pod numer (+48) 881 700 722 i sygnalizujesz zainteresowanie edukacją outdoorową.
2. Rozmowa: opowiadacie o dziecku, jego potrzebach i oczekiwaniach wobec pracy w terenie; to również moment, w którym powiemy wprost, co w tej części oferty jest już gotowe, a co jeszcze dopracowujemy.
3. Dobranie formy: wspólnie ustalacie, czy i w jakiej formie edukacja outdoorowa będzie odpowiednia dla dziecka w danym momencie; czasem rozmowa kończy się propozycją innej, sensowniejszej w danej sytuacji formy wsparcia.
4. Ustalenie dalszych kroków: konkretny harmonogram i warunki uczestnictwa ustalane są indywidualnie, w miarę jak ta część oferty się rozwija.
Zajęcia outdoorowe mogą przyjmować różne formy, zależnie od wieku dzieci, pory roku i pogody. Kilka przykładowych kierunków, które mieszczą się w tym podejściu:
Budowanie prostych konstrukcji z gałęzi i naturalnych materiałów, z obserwacją, jak reagują na obciążenie, wiatr czy deszcz, i co z tego wynika, gdy konstrukcja się nie utrzyma.
Spacer sensoryczny z prostymi zadaniami na uważność, np. nasłuchiwanie dźwięków lasu albo rozpoznawanie faktur pod stopami i w dłoni.
Zajęcia prowadzone mimo niesprzyjającej pogody, w których deszcz czy błoto stają się częścią doświadczenia, a nie powodem do odwołania spotkania.
| Pojęcie | Na czym się skupia | Dla kogo najczęściej |
|---|---|---|
| Edukacja outdoorowa | Nauka i rozwój dziecka przez doświadczenie zdobywane na zewnątrz, czyli obserwację, zadania, ruch i samodzielne wnioski | Dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym, w kontekście rozwojowym i edukacyjnym |
| Lasoterapia (kąpiele leśne, terapia leśna) | Spokojny, uważny kontakt z lasem, czyli wolne tempo, obecność 'tu i teraz', wyciszenie | Dzieci i dorośli szukający wyciszenia, redukcji napięcia, wsparcia dla dobrostanu psychicznego |
| Ekoterapia | Szersze podejście łączące kontakt z naturą z pracą nad dobrostanem psychicznym; może obejmować m.in. elementy lasoterapii | Osoby, dla których kontakt z naturą wspiera szerszy proces terapeutyczny lub psychoedukacyjny |
Dokładny cennik tej usługi znajduje się na naszej stronie cennika – napisz lub zadzwoń, chętnie doradzimy odpowiedni wariant.
Edukacja outdoorowa jest zorganizowaną, celową formą pracy z dzieckiem. Dorosły towarzyszy, obserwuje i podsuwa zadanie lub temat, ale wnioski dziecko wyciąga samo, na podstawie tego, co faktycznie się wydarzyło (np. dlaczego most z gałęzi się zawalił). Zwykły spacer czy swobodna zabawa na podwórku nie mają tego zamierzonego, rozwojowego ukierunkowania, choć oczywiście też są dziecku potrzebne.
Tak, w tym podejściu pogoda jest traktowana jako część doświadczenia, a nie przeszkoda. Potrzebne jest tylko odpowiednie ubranie i spokojne nastawienie dorosłych. Deszcz, błoto czy chłód nie są więc same w sobie powodem do odwołania zajęć.
Ta część oferty jest jeszcze dopracowywana, dlatego dokładny zakres wiekowy ustalamy indywidualnie. Tego typu zajęcia w praktyce pedagogicznej prowadzone są zwykle zarówno z dziećmi w wieku przedszkolnym, jak i szkolnym, a dokładne dopasowanie do wieku i możliwości dziecka najlepiej potwierdzić bezpośrednio, pisząc lub dzwoniąc do gabinetu.
Zajęcia na świeżym powietrzu bywają dobrze przyjmowane przez dzieci z ADHD i w spektrum autyzmu, między innymi dzięki większej przestrzeni do ruchu i mniejszej liczbie bodźców rywalizujących naraz o uwagę niż w zamkniętej sali. To jednak nie jest terapia zastępująca diagnozę ani leczenie, dlatego warto potraktować ją jako uzupełnienie, a dobór formy skonsultować indywidualnie, ewentualnie razem z diagnostyką ADHD/ASD.
W tego typu zajęciach pojedyncze spotkanie trwa zwykle około godziny, a zauważalne efekty (np. łatwiejsze wyciszenie, lepsza regulacja emocji) pojawiają się najczęściej przy regularnym, cyklicznym uczestnictwie, a nie po jednorazowej wizycie. W Bliżej Siebie dokładny czas trwania i harmonogram ustalamy indywidualnie, ponieważ ta część oferty wciąż się rozwija, dlatego szczegóły najlepiej potwierdzić bezpośrednio.
Tak, potrzebne jest ubranie dopasowane do pogody (warstwowo, na zmianę pogody) oraz obuwie, w którym można pobrudzić się bez żalu. Nie jest to jednak specjalistyczny sprzęt, tylko zwykłe, praktyczne przygotowanie na pobyt na zewnątrz niezależnie od warunków.
To ustalane indywidualnie w rozmowie wstępnej, zależnie od wieku dziecka, jego potrzeb i wybranej formy zajęć. Warto powiedzieć o swoich oczekiwaniach w tej kwestii już na etapie pierwszego kontaktu.
Edukacja outdoorowa, podobnie jak lasoterapia i ekoterapia w naszym podejściu, nie zastępuje psychoterapii ani leczenia, bywa natomiast ich spokojnym, praktycznym uzupełnieniem. Jeśli dziecko jest w trakcie terapii lub diagnostyki, warto o zajęciach outdoorowych porozmawiać także z prowadzącym je specjalistą.
Edukacja outdoorowa skupia się przede wszystkim na nauce i rozwoju dziecka poprzez zadania, ruch i obserwację w terenie. Lasoterapia (nazywana też kąpielami leśnymi) kładzie nacisk na spokojny, uważny kontakt z lasem, czyli na wolne tempo, wyciszenie i mniej działania, oraz bywa traktowana bardziej jako wsparcie dla dobrostanu psychicznego niż forma edukacji. W praktyce oba podejścia często się przenikają, dlatego w Bliżej Siebie towarzyszą sobie nawzajem.
Wybierz dogodny termin online. Odpowiemy najszybciej, jak to możliwe.